و لكننى فارقت منه فضائلا * لجيد زمانى كان حليا مرصعا * ( 335 - وفات مرحوم ميرزا حسن زنوزى ) * زنوز شهرى است در آذربايجان ، و ميرزا حسن فرزند سيد عبد الرسول بن حسن خوئى ، و خود از بزرگان اهل علم و ادب و رجال و تاريخ ، بلكه به‌طورىكه در « منتظم ناصرى 3 : 15 » فرموده از اهل سير و سلوك و عرفان هم بوده ، انتهى . و او چنان كه در كتاب « دانشمندان آذربايجان » نوشته شعر هم مىگفته و تخلص فانى مىنموده . و در هيجدهم ماه صفر - المظفر سنه هزار و صد و هفتاد و دو ، چنان كه در « الذريعة 8 ش 1131 » فرموده - مطابق ( . . . ) ميزان ماه برجى سنه 1137 شمسى - در زنوز متولد شده . و چنان‌كه در ( ج 3 ش 90 ) نوشته در بدايت امر چندى در نزد ملا محمد شفيع دهخوارقانى تبريزى درس خوانده ، آنگاه مدت پنج سال در نزد شيخ عبد النبى طسوجى كه در ( ج 1 سال 1203 ص 150 شماره 85 ) گذشت درس خواند ، و در سنه 1195 بعتبات عاليات رفت و آنجا در نزد آقا محمد باقر بهبهانى و ميرزا محمد مهدى شهرستانى و آقا سيد على كربلائى درس خواند ، و در سنه 1203 بمشهد مقدس رفت ، و دو سال در نزد ميرزا محمد مهدى شهيد درس خواند ، و در سنه 1205 باصفهان رفت و مدتى آنجا مانده ، چنان‌كه در رجب سنه 1206 - به‌طورىكه در « فهرست كتابخانه مباركهء رضويه ( على صاحبها ألف سلام و تحية ) 4 : 19 » فرموده در آن شهر بوده ، و بعد از آن به خوى كه نيز شهرى است در آذربايجان آمد و آنجا رحل اقامت انداخته و بتأليف كتب نافعه بدين تفصيل پرداخت : اول كتاب « بحر العلوم » كه آن كتابى است فارسى ملمع بزرگ در هفت جلد و دريائى است عميق از علوم متفرقه و فوائد متشتته ، و آن را به خواهش حسينقلى خان دنبلى تأليف كرده . دويم كتاب « دوائر العلوم » در علوم مختلفه . سيم كتاب « رياض الجنه » در فوائد نفيسهء تاريخى و غيره در هشت جلد . و آن غير از « رياض الجنهء » حاجى عبد الرزاق بيك مفتون دنبلى است كه در ( 1243 ) بيايد . و آخر در اين سال چنان‌كه هم در « الذريعة 8 : 1131 » فرموده وفات كرده .